Terk Nedeniyle Boşanma Davası

1.        Terk Nedir?

Terk, eşlerden birinin evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla ortak konutu terk etmesi veya haklı bir sebep olmadan eve dönmemesi halidir. Basitçe ifade etmek gerekirse, eşin ortak yaşamı sona erdirecek şekilde evi terk etmesi ve uzun süre geri dönmemesi “terk” olarak değerlendirilir. Kanun, yalnızca fiziksel olarak evi terk eden eşi değil, diğerini evden çıkmaya zorlayan veya eve dönmesini engelleyen eşi de “terk eden” saymaktadır.

2.       Terk Nedeniyle Boşanma Nedir?

Türk Medeni Kanunu’nun 164. maddesi, “terk”i özel ve mutlak bir boşanma sebebi olarak düzenlemiştir. Eşlerden biri evlilik birliğinden doğan yükümlülüklerini yerine getirmemek amacıyla evi terk etmiş veya haklı bir sebep olmadan dönmemişse ve bu ayrılık en az altı ay sürmüşse; ayrıca yapılan “eve dön” ihtarı da sonuçsuz kalmışsa, terk edilen eş boşanma davası açabilir. Hakim, şartlar oluştuğunda artık evlilik birliğinin sarsılıp sarsılmadığını araştırmaz; bu nedenle terk, mutlak boşanma sebebi sayılır.

3.       Terk Nedeniyle Boşanma Davasının Şartları

Terk nedeniyle boşanma davası açılabilmesi için aşağıdaki koşulların birlikte gerçekleşmesi gerekir:

– Ortak konutun terk edilmesi veya dönülmemesi,

– Terk fiilinin haklı bir nedene dayanmaması,

– Ayrılığın en az 6 ay sürmesi,

– 4. ayın sonunda noter veya mahkeme aracılığıyla “eve dön” ihtarının gönderilmesi,

– İhtarın tebliğinden itibaren 2 ay geçmesine rağmen eşin eve dönmemesi.
Bu şartlardan biri eksikse dava reddedilir.

4.       İhtarın Geçerliliği ve Samimiyet Şartı

İhtar, gerçekten evliliği devam ettirme iradesiyle yapılmalıdır. Yargıtay kararlarına göre yalnızca dava şartını oluşturmak amacıyla çekilen ihtarlar geçersizdir. Ayrıca, ihtarda davet edilen konutun yaşanabilir, bağımsız ve ortak yaşamı sürdürebilecek nitelikte olması gerekir. Aksi halde ihtar amacına ulaşmaz ve davanın reddine yol açabilir.

5.       Haklı Sebep Durumları

Eşin evi terk etmesi veya dönmemesi bazı durumlarda haklı olabilir. Örneğin; eşin şiddet uygulaması, tehdit veya baskı, sağlık gerekçesi, uygun olmayan yaşam koşulları gibi nedenler haklı sebep sayılır ve terk nedeniyle boşanma davası açılmasına engel olur.

6.       Yetkili ve Görevli Mahkeme

Terk nedeniyle boşanma davalarında görevli mahkeme Aile Mahkemesi’dir. Aile Mahkemesi bulunmayan yerlerde Asliye Hukuk Mahkemesi, Aile Mahkemesi sıfatıyla davaya bakar. Yetkili mahkeme, eşlerden birinin yerleşim yeri veya son altı ay birlikte yaşadıkları yer mahkemesidir.

7.       İspat ve Deliller

Terk nedeniyle boşanma davasında davacı eş;
– Ortak konutun terk edildiğini,
– Ayrılığın en az 6 ay sürdüğünü,
– Noter veya mahkeme aracılığıyla ihtar çekildiğini,
– İhtar sonrası 2 ay geçmesine rağmen eşin dönmediğini ispatlamakla yükümlüdür.
Delil olarak noter ihtarnamesi, tebligat belgeleri, tanık beyanları, mesaj veya yazışma kayıtları kullanılabilir.

8.       Yargıtay Uygulaması

Yargıtay 2. Hukuk Dairesi kararlarında şu ilkelere dikkat çekilmektedir:
– İhtar öncesi kusurlar affedilmiş sayılır.
– Eşini evden çıkaran veya dönmesini engelleyen taraf terk eden sayılır.
– Eşin dönmemekte haklı nedeni varsa dava reddedilir.
– Terk ile şiddetli geçimsizlik aynı davada ileri sürülürse, ihtarın samimiyeti sorgulanır.
– Evlilik birliğini sürdürmeye elverişli olmayan konut daveti geçersizdir.

9.       Sonuç

Terk nedeniyle boşanma davaları, sürelere ve usule sıkı sıkıya bağlı özel boşanma davalarıdır. Eksik veya usule aykırı bir işlem, davanın reddine sebep olabilir. Bu nedenle sürecin başından itibaren uzman bir boşanma avukatından hukuki destek alınması tavsiye edilir.

Av. M. Zülal EKİN