Boşanma Davasında Nafaka

Nafaka Nedir?

Nafaka, boşanma sürecinde veya boşanmanın ardından ekonomik olarak zayıf durumda kalan eşin ya da müşterek çocuğun geçiminin sağlanması amacıyla, mahkeme kararıyla hükmedilen parasal yükümlülüktür. Nafaka, yalnızca bir ödeme kalemi değil; aile hukukunun sosyal koruma mekanizmalarından biridir. Bu nedenle nafaka kararları, hem tarafların ekonomik durumları hem de hakkaniyet ilkesi gözetilerek verilir.

Boşanma Davasında Nafaka Türleri

Türk Medeni Kanunu’nda boşanma ile bağlantılı olarak dört tür nafaka düzenlenmiştir. Uygulamada ise boşanma davalarında en sık karşılaşılan nafakalar tedbir nafakası, iştirak nafakası ve yoksulluk nafakasıdır.

Tedbir Nafakası Nedir?

Tedbir nafakası, boşanma davası devam ederken eşlerin ve müşterek çocukların dava süresince ekonomik olarak mağdur olmaması için hükmedilen geçici nitelikteki nafakadır.

Tedbir nafakasının en önemli özellikleri şunlardır:

• Boşanma davası açılmasıyla birlikte hükmedilebilir.
• Hakim tarafından talep olmasa dahi re’sen karara bağlanabilir.
• Tarafların kusur durumu dikkate alınmaz.
• Kusurlu eş lehine dahi tedbir nafakasına hükmedilebilir.
• Boşanma davası kesinleşene kadar devam eder.

İştirak Nafakası Nedir?

İştirak nafakası, velayeti kendisine verilmeyen ebeveynin, müşterek çocuğun bakım, eğitim, sağlık ve diğer zorunlu giderlerine mali gücü oranında katılması için ödemekle yükümlü olduğu nafakadır.

İştirak nafakasına ilişkin temel ilkeler şunlardır:

• Çocuğun üstün yararı esas alınır.
• Ebeveynlerin kusur durumu dikkate alınmaz.
• Hakim talep olmasa dahi iştirak nafakasına hükmedebilir.
• Kural olarak çocuk ergin oluncaya kadar devam eder; eğitim sürüyorsa uzayabilir.

Yoksulluk Nafakası Nedir?

Yoksulluk nafakası, boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek eş lehine, diğer eş aleyhine hükmedilen nafakadır.

Yoksulluk nafakasına hükmedilebilmesi için şu şartların birlikte bulunması gerekir:

• Nafaka talep eden eşin boşanma nedeniyle yoksulluğa düşecek olması,
• Nafaka talep eden eşin diğer eşten daha ağır kusurlu olmaması,
• Yoksulluk nafakasının açıkça talep edilmiş olması.

Nafaka Miktarı Nasıl Belirlenir?

Hakim, nafaka miktarını belirlerken tarafların gelir ve gider durumlarını, sosyal ve ekonomik koşullarını, yaşam standartlarını, çocukların yaş ve ihtiyaçlarını ve güncel ekonomik şartları birlikte değerlendirir. Amaç, taraflar arasında hakkaniyete uygun bir denge kurmaktır.

Nafaka Ödenmezse Ne Olur?

Nafaka, mahkeme kararıyla hükmedilen zorunlu bir yükümlülüktür. Nafaka borcunun ödenmemesi halinde hem icra hukuku hem de icra ceza hukuku kapsamında ciddi yaptırımlar gündeme gelir.

İcra ve Maaş Haczi

Nafaka borcunun ödenmemesi halinde nafaka alacaklısı tarafından icra takibi başlatılır. Nafaka alacakları, icra hukukunda öncelikli alacaklar arasında yer alır.

İcra ve hacze ilişkin uygulamalar şu şekildedir:

• Borçlunun maaşının tamamına nafaka borcu için haciz konulabilir.
• Emekli maaşı da nafaka borcu nedeniyle haczedilebilir.
• Banka hesapları ve taşınır-taşınmaz mallar haczedilebilir.
• Nafaka alacağı, diğer alacaklara göre sıra cetvelinde önceliklidir.

Tazyik Hapsi (Hapis Tehdidi)

İcra takibine rağmen nafaka borcunun ödenmemesi halinde, nafaka alacaklısının şikayeti üzerine İcra Ceza Mahkemesi tarafından nafaka borçlusu hakkında üç aya kadar tazyik hapsi kararı verilebilir.

Tazyik hapsine ilişkin temel hususlar şunlardır:

• Tazyik hapsi bir ceza değil, borcu ödemeye zorlayıcı bir yaptırımdır.
• Hapis kararı ertelenemez ve para cezasına çevrilemez.
• Nafaka borcu ödendiği anda tazyik hapsi kendiliğinden sona erer.
• Hapis süresi nafaka borcunu ortadan kaldırmaz.

Sonuç

Boşanma davalarında nafaka, tarafların ekonomik geleceğini doğrudan etkileyen son derece önemli bir konudur. Nafakaya ilişkin taleplerin eksiksiz ve doğru şekilde ileri sürülmesi, ileride telafisi güç hak kayıplarının önüne geçilmesini sağlar. Bu nedenle nafaka sürecinin başından itibaren uzman bir boşanma avukatından hukuki destek alınması büyük önem taşır.

Av. M. Zülal EKİN